Ecosystemen Mentale Gezondheid
Van De Nieuwe ggz via SamenBeter naar ecosystemen · 2014–nu
- 2014
De Nieuwe ggz
Met Philippe Delespaul en Jim van Os begon ik De Nieuwe ggz, een stichting en denktank. We geloven dat er een andere maatschappelijke reactie op mentaal lijden nodig is. Later sloot Gijs Ockeloen aan.
- 2016
Goede GGZ!
Het boek was bedoeld als inspiratie, bijna een kookboek met voorstellen waar anderen mee aan de slag konden. Zo werd het het startpunt van de beweging.
- 2016–2020
SamenBeter
VWS gaf subsidie om vanuit deze ideeën praktijken te starten. We kozen een eigen naam, open voor steeds meer partners: SamenBeter, werken aan vitale wijken. In proeftuinen in vijf wijken, van Amsterdam tot Roermond, zochten we met bewoners, regionale partners en ICT- en privacy-experts uit hoe je van anders denken komt tot anders doen. In 2017 tekenden we een manifest. Kunstenaars bouwden machines als tastbare prototypes: de Vraagbaak, waar inwoners hun vraag stellen en het hele ecosysteem samen verantwoordelijk is voor het antwoord; de Vitaliteitsmarkt, waar je zelf kiest wat je uitprobeert; en de SaMaBuCa-machine, voor een gezamenlijk regiobudget. In 2019 beschreef Nina Polak dit werk in De Correspondent.
De Vraagbaak met het rad van fortuin 
De Vitaliteitsmarkt 
Gijs Ockeloen bij de SaMaBuCa-machine 
Gijs Ockeloen en ik 
Vitale verbindingen2019
Iedereen beter2019
Plekken van hoop en verandering2019
Notities uit de SamenBeter-Proeftuinen2021Meer over SamenBeterVideostatementsDe revolutie in de psychiatrie is begonnen, De Correspondent
- 2020
Ecosystemen Mentale Gezondheid
Wat we in SamenBeter leerden, werd weer de grond voor wat volgde. We hadden ervaren hoe verandering vanuit gedeelde waarden samen kan ontstaan, en gezien waar het vastliep: van proeftuinen kom je niet vanzelf tot systeemverandering. Zo ontstonden de eerste concepten voor Ecosystemen Mentale Gezondheid: een leercyclus waarin ook de overheid en andere partners meedoen en meeleren. Met landelijke partners, onder wie Zorgverzekeraars Nederland, de VNG, de Nederlandse GGZ, MIND, Phrenos, zorgverzekeraars en de UMC's van Maastricht en Utrecht, maakten we een ontwerp. Dat werd de basis voor de beweging, en voor de ZonMw-subsidies aan regio's. Parallel daaraan schreven Myrrhe van Spronsen en Jim van Os We zijn God niet, over de fundamenten van het anders denken. Boek en beweging voedden elkaar, en gaven ook de overheid taal om op aan te haken.
- 2022
Een zoektocht met regio's
Met steun van ZonMw stapten regio's zelf in de beweging: eerst Deventer en Doetinchem, later de Noordwest-Veluwe, Zeewolde, Amsterdam Zuidoost en Groningen. Niet alleen in wijken, maar met instellingen, ervaringsdeskundigen, huisartsen en bestuurders. De basis waren de VeranderAteliers, en voor bestuurders de bestuurlijke ateliers. Mensen uit allerlei groepen kwamen er bij elkaar rond drie vragen: wat doen we al, wat kunnen we morgen, welk plan hebben we? Een lokale werkgroep maakte er een experiment van; het laatste woord lag in de regio. Daarnaast ontstonden voorstellen, zoals een populatiereis en een manier van onderzoek waarin je samen leert wat er met een hele bevolking gebeurt. Dat laatste pakken we nu weer op. Het is een levend veld: soms groeit de samenwerking, soms dooft ze even uit en trekt ze weer aan, en soms concluderen we samen dat het nu niet genoeg werkt. Ook dat hoort bij leren.
VeranderAtelier Doetinchem
De GEM Populatiereis
Introductie GEM Deventer
Voorstel: geocodering Deventer en Doetinchem
Jim van Os en Luciën Hens, een ander gesprek
Gezond Groningen, Veendam
Training Verkennend Gesprek, Groningen
Martijn Kole over herstel en groepen
Soms is de psycholoog 80% van de oplossing, soms 3%
De Klik, Lekker in je Vel Zuidoost
Inwonerreis Veluwe - 2023
De Sociale Benadering
In de dementiezorg bestond de Sociale Benadering al langer. Daarna bundelden drie bewegingen hun krachten: de Sociale Benadering Dementie, Agora in de palliatieve zorg en de Ecosystemen Mentale Gezondheid. We herkennen ons in dezelfde waarden: de mens voorop, juist bij ziekte en kwetsbaarheid, en antwoorden die samen in het gewone leven ontstaan. We maakten een gezamenlijke website, en een boekje dat in verhalen de medische en de sociale benadering naast elkaar zet. In 2026 beschreven we samen de bouwstenen voor de hele Sociale Benadering: het gesprek, de gemeenschap, passende zorg en de digitale gemeenschap.
- 2026
Routes naar Ecosystemen Mentale Gezondheid en de praktijktoets
In de regio's kregen de bouwstenen vorm, en voorlopers bij de overheid en de mentale gezondheidsnetwerken liepen mee. Maar de praktijken bleven tegen grenzen aanlopen. De volgende stap gaat over wat ze mogelijk maakt: samen organiseren en financieren, kwaliteit, de digitale kant en leren van wat werkt. Een aantal regio's zet die stap in Routes naar Ecosystemen Mentale Gezondheid, met steun van ZonMw. Op 2 oktober opende het kabinet in de Toekomstbrief mentale gezondheid en ggz de deur om dat met de overheid te doen, met een praktijktoets voor het Ecosysteem Mentale Gezondheid. Wat de regio's ontdekken, staat open op de site van ons allemaal.
